Biostymulacja czy marketing? Gdzie kończy się regeneracja, a zaczyna narracja?

Pojęcie „biostymulacja” stało się jednym z najczęściej używanych terminów we współczesnej medycynie estetycznej. Jest obecne zarówno w literaturze naukowej, jak i w komunikacji marketingowej oraz codziennej praktyce klinicznej. Wraz z rosnącą popularnością preparatów takich jak PLLA, PCL czy CaHA pojawia się jednak pytanie: czy termin ten zachowuje swoją precyzję kliniczną, czy też ulega stopniowemu rozszerzeniu znaczeniowemu?

Nie chodzi o podważanie skuteczności tych terapii, lecz o precyzję języka, którym opisujemy procesy biologiczne i decyzje terapeutyczne.

Biostymulator jako kategoria kliniczna – co mówi literatura?

Zgodnie z aktualnymi publikacjami, biostymulatory definiuje się jako substancje, które indukują kontrolowaną odpowiedź tkankową prowadzącą do aktywacji fibroblastów oraz syntezy nowego kolagenu [1]. Mechanizm ten obejmuje m.in. aktywację szlaków zapalnych, przebudowę macierzy zewnątrzkomórkowej oraz – w zależności od preparatu – angiogenezę i neowaskularyzację [1,2].

W literaturze wyróżnia się różne profile działania:

• PLLA (kwas poli-L-mlekowy) – dominująca, stopniowa stymulacja kolagenu bez istotnego efektu natychmiastowego [1],

• PCL (polikaprolakton) – połączenie efektu rusztowania tkankowego z długoterminową stymulacją [2],

• CaHA (hydroksyapatyt wapnia) – jednoczesny efekt wolumetryczny i biostymulujący [3].

Już na tym etapie widoczna jest istotna heterogeniczność tej grupy – zarówno pod względem mechanizmu działania, jak i profilu klinicznego.

Czy każdy preparat „stymuluje kolagen”?

Z biologicznego punktu widzenia niemal każda procedura iniekcyjna prowadzi do pewnego stopnia aktywacji procesów naprawczych, w tym syntezy kolagenu. Dotyczy to również klasycznych wypełniaczy na bazie kwasu hialuronowego [4].

Kluczowa różnica nie polega więc na tym, czy kolagen powstaje, ale:

• jaka jest skala tej odpowiedzi,

• czy jest ona przewidywalna,

• oraz czy stanowi główny mechanizm działania preparatu.

W przypadku klasycznych fillerów efekt biostymulacyjny ma charakter wtórny i ograniczony, natomiast w przypadku preparatów takich jak PLLA czy PCL jest celem terapeutycznym samym w sobie [1,2].

Uproszczenie polegające na sprowadzeniu wszystkich preparatów do wspólnego mianownika „stymulują kolagen” może prowadzić do zatarcia tych różnic – istotnych zarówno dla planowania terapii, jak i dla oceny efektów leczenia.

Biostymulacja jako narracja – implikacje komunikacyjne

W praktyce klinicznej pojęcie „biostymulacji” zaczęło funkcjonować również jako element komunikacji z pacjentem. Kojarzone jest z:

• naturalnością,

• regeneracją,

• „pracą z organizmem”, a nie ingerencją objętościową.

Tego typu narracja ma swoje uzasadnienie, jednak literatura podkreśla, że efekty terapii biostymulujących są:

• zależne od indywidualnej odpowiedzi organizmu,

• rozłożone w czasie,

• mniej przewidywalne niż klasyczna wolumetria [2,5].

Powstaje więc pytanie, czy użycie jednego terminu – „biostymulacja” – nie upraszcza nadmiernie złożoności procesu biologicznego, który w rzeczywistości jest zmienny i zależny od wielu czynników (wiek, metabolizm, stan skóry, styl życia).

Rozmycie pojęcia a konsekwencje kliniczne

Rozszerzanie znaczenia terminu „biostymulator” może mieć realne implikacje dla praktyki:

• utrudnia porównywanie preparatów o różnych mechanizmach działania,

• może prowadzić do uproszczonej kwalifikacji pacjentów,

• zwiększa ryzyko niedopasowania terapii do problemu klinicznego.

Jak wskazują przeglądy systematyczne, skuteczność i profil działania poszczególnych substancji różnią się istotnie, co powinno przekładać się na indywidualizację terapii, a nie ich ujednolicanie w ramach jednej kategorii [3,5].

Czy potrzebujemy redefinicji?

Obecny stan wiedzy nie podważa zasadności stosowania biostymulatorów – przeciwnie, potwierdza ich istotną rolę w nowoczesnej medycynie estetycznej. Jednocześnie jednak sugeruje potrzebę:

• bardziej precyzyjnego języka,

• rozróżnienia między preparatami o dominującym efekcie stymulującym a hybrydowymi,

• oraz większej transparentności w komunikacji z pacjentem.

Punkt wyjścia do dyskusji

Być może kluczowe pytanie nie brzmi: czy biostymulacja działa, ale raczej: czy jako środowisko medyczne posługujemy się tym pojęciem w sposób wystarczająco precyzyjny, aby wspierało ono decyzje kliniczne, a nie je upraszczało?

Źródła

1. Fitzgerald R., et al. Poly-L-lactic Acid: Clinical Applications and Mechanisms of Action in Aesthetic Medicine. Aesthetic Surgery Journal. 2023.

2. Christen M.O., Vercesi F. Polycaprolactone: How a Well-Known and Futuristic Polymer Has Become an Innovative Collagen-Stimulator in Aesthetic Medicine. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. 2020.

3. de Almeida A.T., et al. Consensus Recommendations for the Use of Calcium Hydroxyapatite in Aesthetic Medicine. Plastic and Reconstructive Surgery. 2019.

4. Wang F., Garza L.A., Kang S., et al. In Vivo Stimulation of Dermal Collagen by Hyaluronic Acid Fillers. Dermatologic Surgery. 2007.

5. Signorini M., et al. Global Aesthetics Consensus: Avoidance and Management of Complications from Hyaluronic Acid Fillers and Biostimulators. Plastic and Reconstructive Surgery. 2016.