12 maja — Europejski Dzień Walki z Czerniakiem. Jak chronić skórę i na co zwracać uwagę?

12 maja obchodzimy Europejski Dzień Walki z Czerniakiem — dzień przypominający, jak ważna jest profilaktyka nowotworów skóry oraz regularna obserwacja znamion. Czerniak jest jednym z najbardziej agresywnych nowotworów skóry, ale wcześnie wykryty daje bardzo duże szanse na całkowite wyleczenie.

Nowotwór ten rozwija się z melanocytów — komórek produkujących melaninę, czyli barwnik skóry. Najczęściej pojawia się na skórze, ale może występować również w obrębie ust, błon śluzowych czy gałki ocznej.

Kto jest najbardziej narażony?

Na czerniaka może zachorować każdy, ale ryzyko wzrasta szczególnie u osób:

• o jasnej karnacji,

• z licznymi znamionami i piegami,

• które łatwo ulegają oparzeniom słonecznym,

• korzystających z solarium,

• mających przypadki czerniaka w rodzinie.

Eksperci podkreślają również, że szczególnie niebezpieczne są intensywne oparzenia słoneczne w dzieciństwie oraz regularna ekspozycja na promieniowanie UV.

Jak chronić skórę przed czerniakiem?

Profilaktyka nie musi być skomplikowana. Najważniejsze są codzienne nawyki.

1. Unikaj słońca w godzinach największego nasłonecznienia

WHO oraz eksperci onkologiczni zalecają ograniczanie ekspozycji na promieniowanie UV, szczególnie między godziną 10:00 a 16:00.

2. Stosuj ochronę przeciwsłoneczną

Krem z filtrem SPF powinien być stosowany codziennie — nie tylko na wakacjach. Ochrona UV jest ważna również wiosną i latem podczas codziennych aktywności.

3. Noś okulary, kapelusz i lekką odzież ochronną

To proste elementy profilaktyki, które pomagają ograniczyć działanie promieniowania UV na skórę.

4. Zrezygnuj z solarium

Promieniowanie UV emitowane przez solaria również uszkadza skórę i zwiększa ryzyko nowotworów skóry.

ABCDE czerniaka — 5 liter, które warto znać

Jedną z najbardziej znanych metod samokontroli znamion jest zasada ABCDE. Choć nie zastępuje badania lekarskiego, pomaga zwrócić uwagę na niepokojące zmiany.

• A — asymetria

  Zmiana jest niesymetryczna.

• B — brzegi

  Nieregularne, poszarpane lub niewyraźne.

• C — kolor

  Kilka kolorów lub nierównomierne zabarwienie.

• D — średnica

  Zmiana większa niż około 5–6 mm.

• E — ewolucja

  Zmiana rośnie, zmienia kolor, kształt lub zaczyna swędzieć czy krwawić.

Kiedy zgłosić się do dermatologa?

Niepokój powinny wzbudzić:

• nowe znamiona pojawiające się nagle,

• zmiany, które szybko się zmieniają,

• świąd, ból lub krwawienie,

• znamię wyglądające inaczej niż pozostałe.

Regularna kontrola dermatologiczna i dermatoskopia mogą pomóc wykryć zmiany na wczesnym etapie. Eksperci podkreślają, że wczesne rozpoznanie ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia.

Profilaktyka zaczyna się od uważności

Europejski Dzień Walki z Czerniakiem przypomina, że dbanie o skórę to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim zdrowia. Ochrona SPF, obserwacja znamion i regularne konsultacje dermatologiczne mogą mieć realny wpływ na życie i zdrowie.

Źródła:

• WHO — rekomendacje dotyczące ograniczania ekspozycji UV

• Akademia Czerniaka

• Narodowy Portal Onkologiczny

• gov.pl — Europejski Dzień Walki z Czerniakiem

• PTOK — zalecenia dotyczące diagnostyki czerniaka

• Materiały edukacyjne dotyczące ABCDE czerniaka